Định nghĩa

1. Thành ngữ (Tục ngữ): "Kiến nghĩa bất vi vô dũng dã" là một câu nói nổi tiếng trong sách "Luận Ngữ" của Khổng Tử. Câu này có nghĩa là: Thấy việc nghĩa mà không làm thì không phải là người dũng cảm. Nó nhấn mạnh rằng lòng dũng cảm thực sự không chỉ là sự gan dạ, mà còn là hành động đứng ra thực hiện những điều đúng đắn, hợp với đạo lý khi có cơ hội.

Ví dụ sử dụng

• Trong văn viết hoặc diễn thuyết mang tính giáo huấn:
  • Ông giáo thường dạy học trò: "Kiến nghĩa bất vi vô dũng dã", mong các em sống có trách nhiệm với cộng đồng. (Thầy giáo thường dạy học sinh: "Thấy việc nghĩa không làm là không phải người dũng cảm", mong các em sống có trách nhiệm với cộng đồng.)
  • Tinh thần "kiến nghĩa bất vi vô dũng dã" cần được phát huy trong xã hội hiện đại. (Tinh thần "thấy việc nghĩa không làm là không dũng cảm" cần được phát huy trong xã hội hiện đại.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng để phê phán sự thờ ơ, vô trách nhiệm: Câu này thường được viện dẫn để chỉ trích thái độ đứng ngoài cuộc, không dám hành động trước những việc tốt, việc cần giúp đỡ.

  • Trước cảnh bất công, nếu ai cũng im lặng thì đúng là "kiến nghĩa bất vi vô dũng dã". (Trước cảnh bất công, nếu ai cũng im lặng thì đúng là "thấy việc nghĩa không làm là người không dũng cảm".)

• Dùng để khích lệ, cổ vũ tinh thần dũng cảm, vì nghĩa: Câu nói được dùng như một lời kêu gọi hành động.

  • Hãy nhớ lời dạy "kiến nghĩa bất vi vô dũng dã" mà đứng ra giúp đỡ người gặp nạn. (Hãy nhớ lời dạy "thấy việc nghĩa không làm là không dũng cảm" mà đứng ra giúp đỡ người gặp nạn.)

Biến thể và từ gần giống

• Kiến nghĩa tất vi: Thấy việc nghĩa tất phải làm. Đây là một cách diễn đạt tích cực và chủ động hơn, thể hiện quyết tâm hành động.
• Vô dũng: Không có dũng khí, hèn nhát. Đây là từ then chốt trong câu, phản nghĩa với "dũng" (dũng cảm).

Từ đồng nghĩa (Về ý tưởng/tinh thần)

• Lòng dũng cảm vì nghĩa: Lòng gan dạ được thúc đẩy bởi lẽ phải.
• Trượng nghĩa: Hành động vì nghĩa khí (thường dùng trong văn chương cổ).

Thành ngữ liên quan

• "Dũng" trong "Nhân, Trí, Dũng": Đây là một trong ba đức tính quan trọng (Nhân - Lòng nhân ái, Trí - Trí tuệ, Dũng - Dũng cảm) mà người quân tử theo Nho giáo cần có. Câu "kiến nghĩa bất vi vô dũng dã" chính là giải thích cho chữ "Dũng" thực sự.
• Việc nghĩa: Chỉ những việc làm đúng đắn, phù hợp với đạo lý, lẽ phải, thường mang lại lợi ích cho người khác hoặc cộng đồng.

1. Thấy việc nghĩa không làm là người vô dũng